توسط : همه چیز برای جهشی که سال ها وعده اش را می دادند آماده است. PeerDAS همین حالا روی مین نت اتریوم فعال شده و در کنار zkEVM می تواند قواعد بازی مقیاس پذیری را عوض کند. ویتالیک بوترین می گوید ترکیب PeerDAS و zkEVM اتریوم را به مرحله ای می برد که قبلا فقط روی کاغذ دیده بودیم؛ مرحله ای که در آن مقیاس پذیری، عدم تمرکز و اجماع با هم جمع می شوند.
PeerDAS چیست و چرا مهم است؟
PeerDAS در واقع نسخه اجرایی نمونه برداری از در دسترس بودن داده ها است؛ روشی که اجازه می دهد نودها بدون دانلود کل داده ها، از موجود بودن آن مطمئن شوند. این یعنی سبک شدن دوش شبکه و گشودن مسیر برای نرخ انتقال بالاتر، بدون قربانی کردن امنیت یا عدم تمرکز. اهمیت PeerDAS وقتی بیشتر می شود که بدانیم نقش ستون اصلی در مسیر شاردینگ اتریوم را بازی می کند؛ جایی که کلاینت های سبک فقط بخش های کوچکی را نمونه برداری می کنند تا بفهمند آیا کل اطلاعات شارد منتشر شده یا نه.
بوترین تاکید می کند PeerDAS تنها یک ایده نیست؛ این قابلیت اکنون روی مین نت اجرا می شود و به اکوسیستم نشان می دهد که چگونه می توان تاییدپذیری را به صورت گسترده توزیع کرد. با PeerDAS، هر نود دیگر مجبور نیست همه چیز را بارها تکرار کند؛ شبکه وظایف را تقسیم می کند و همین تقسیم کار، دروازه مقیاس پذیری است.
zkEVM در مسیر تولید؛ تمرکز بر ایمنی و مقیاس
در سوی دیگر، zkEVM به گفته بوترین از نظر عملکرد به سطح تولید رسیده است و از اینجا به بعد، بهبودهای کلیدی حول ایمنی، تضمین های رمزنگاری و پایداری در مقیاس بزرگ می چرخند. zkEVM با اثبات های دانش صفر، اجرای تراکنش ها را فشرده و قابل تایید می کند؛ یعنی شبکه می تواند کار بیشتری انجام دهد، در حالی که هزینه تایید برای نودها پایین می ماند. بوترین حتی احتمال می دهد نودهای zkEVM به صورت محدود از 2026 به بعد ظاهر شوند؛ نشانه ای قدرتمند از نزدیک شدن فناوری به بلوغ عملیاتی.
حل سه گانه بلاکچین در عمل، نه روی کاغذ
بوترین مسئله تاریخی بلاکچین را با دو مدل اینترنتی توضیح می دهد: بیت تورنت می تواند حجم عظیمی از داده را به صورت غیرمتمرکز جابه جا کند، اما به اجماع نیاز ندارد. بیت کوین عدم تمرکز و اجماع قوی دارد، اما پهنای باند پایین می ماند چون هر نود عملا همان کار را دوباره انجام می دهد. اتریوم می خواهد هر سه را با هم داشته باشد. اینجاست که PeerDAS و zkEVM هم افزایی می سازند: اولی پهنای باند و دسترس پذیری داده را تامین می کند، دومی اعتبارسنجی کارآمد را تضمین می کند. نتیجه؟ شبکه ای که هم غیرمتمرکز است، هم اجماع سخت دارد، و هم می تواند ترافیک سنگین را مدیریت کند.
این تغییر زاویه نگاه، هسته نقشه راه مقیاس پذیری اتریوم است: به جای وادار کردن هر نود به تکرار همه چیز، تاییدها بین مشارکت کنندگان تقسیم می شود. PeerDAS در این پازل، ستون اول است. با اتکا به PeerDAS، لایه های دوم و رول آپ ها فضای تنفسی بیشتری می گیرند و zkEVM روی همان بستر، اثبات های سریع تر و ارزان تر می سازد.
ساخت بلاک توزیع شده؛ گام بعدی برای عدالت و ضد سانسور
بوترین از هدف بلندمدت دیگری هم پرده برمی دارد: «ساخت بلاک توزیع شده». در این مدل، هیچ نهاد یگانه ای تمام بلاک را در یک نقطه نمی چیند. این کار ریسک سانسور را کم می کند و توزیع جغرافیایی فرصت ها را عادلانه تر می سازد. وقتی ساخت بلاک توزیع شود و PeerDAS ضامن در دسترس بودن داده ها باشد، شبکه نه فقط سریع تر، که مقاوم تر و متوازن تر می شود.
PeerDAS در میدان؛ از نمونه آزمایشگاهی تا کد زنده
اینکه PeerDAS همین حالا روی مین نت کار می کند، پیام روشنی برای توسعه دهندگان و اپراتورها دارد: دوران آزمایش های بی پایان تمام شده و زمان اجرای واقعی است. پروژه های لایه دوم می توانند روی ستون PeerDAS حساب باز کنند، زیرا تایید موجود بودن داده ها دیگر مانع مقیاس پذیری نیست. در کنار آن، تیم های zkEVM می توانند تمرکزشان را روی سخت ترین چالش ها بگذارند: ایمنی، پایداری و اثبات استحکام در مقیاس های کاربری واقعی.
برای کاربر نهایی، این مسیر به معنای کارمزدهای قابل پیش بینی تر، تجربه روان تر و برنامه های غیرمتمرکز پیچیده تری است که بدون قفل کردن شبکه اجرا می شوند. برای سازندگان، یعنی ابزارهایی که اجازه می دهند منطق های سنگین را بدون نگرانی از گلوگاه تایید، به زنجیره بیاورند. برای پژوهشگران، یعنی داده های زنده ای که نشان می دهد PeerDAS چگونه در کنار zkEVM می تواند عیب های دیرینه مقیاس پذیری را از میان بردارد.
درس هایی از بیت تورنت و بیت کوین
همان طور که بوترین اشاره می کند، بیت تورنت ثابت کرد می شود بدون مرکزیت، داده های عظیم را جابه جا کرد؛ اما آن سیستم به اجماع نیاز نداشت. بیت کوین نشان داد می توان با اجماع قوی و عدم تمرکز کار کرد؛ اما به قیمت پهنای باند پایین. اتریوم می خواهد بهترین های هر دو دنیا را گرد هم بیاورد. PeerDAS قطعه ای است که جابه جایی و دسترس پذیری داده را ارتقا می دهد و zkEVM قطعه ای که کیفیت تایید را در قالب اثبات های فشرده تضمین می کند.
این نگاه، اهمیت بلاکچین را از یک دفتر کل ساده فراتر می برد و آن را به زیرساختی بدل می کند که مثل اینترنت، کار را بین میلیون ها مشارکت کننده تقسیم می کند. از این زاویه، اتریوم به «نوعی تازه و قدرتمند از شبکه غیرمتمرکز» نزدیک می شود؛ دقیقا همان تعبیری که بوترین در پست اخیرش به کار برد.
اگر می خواهید حرف های او را از زبان خودش بخوانید، به این منبع مراجعه کنید: پست ویتالیک بوترین. پیام روشن است: مسیر مقیاس پذیری اتریوم بیش از هر زمان دیگری به کار تقسیم شده و تایید توزیع شده تکیه دارد؛ و PeerDAS، بارها و بارها، کلید این قفل بوده است.
